تشريح المسائل * حاصل اشكال مذكور چيست ؟ اين است كه ميان مفهوم آيهء نبأ با عموماتى مثل آيهء شريفهء لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ . . . كه ما را از عمل به غير علم نهى مىكنند ، نسبت عموم و خصوص من وجه برقرار است زيرا مفهوم اين است كه : به خبر عادل عمل كن چه مفيد علم باشد و چه مفيد علم نباشد و مفاد آيات ناهيه اين است كه : به غير علم عمل نكن چه از ناحيه عادل باشد و چه از ناحيهء غير عادل . يعنى 1 - هركدام از جهتى خاص و از جهتى عام‌اند . 2 - در مادهء اجتماع كه محل بحث ماست تعارض مىكنند ، به اين معنا كه مفهوم حكم به عمل مىكند و عمومات قرآنيّه از عمل به آن نهى مىنمايند و لذا لازم است كه در اثر اين تعارض تساقط كنند كه در اينجا نوبت به اصل اوليه در بابت ظنون مىرسد و آن اصل عبارتست از اينكه : الاصل حرمة العمل بالظنّ الّا ما خرج بالدليل در نتيجه نمىتوان از مفهوم آيهء نبأ در حجيّت خبر واحد استفاده كرده و آيه از افادهء حجيّت خبر غير علمى عادل قاصر است . * چگونگى عموم و خصوص ميان مفهوم و آيات ناهيه را بر اساس بيان فوق توضيح دهيد ؟ 1 - مفهوم از اين جهت عام است كه شامل مطلق خبرهاى عادل مىشود چه خبرهاى علمى عادل و يا ظنّى و از اين جهت خاصّ است كه مخصوص خبرهاى عادل است و شامل خبر فاسق نمىشود . 2 - آيات ناهيه : از اين جهت عام‌اند كه شامل مطلق خبرهاى ظنّى هستند چه خبر فاسق و چه خبر عادل . و از اين جهت خاص‌ّاند كه مخصوص خبرهاى غير علمى هستند ولى خبرهاى علمى را دربر نمىگيرند . * مادهء افتراق بر اساس بيان فوق در مفهوم آيهء نبأ و آيات ناهيه چيست ؟ مادهء افتراق از ناحيهء مفهوم آيهء نبأ ، خبر عادل علمى است كه مفهوم شامل آن مىشود ولى آيات نه . مادهء افتراق از ناحيهء آيات ناهيه ، خبر فاسق ظنّى است كه آيات شامل آن مىشود ولى مفهوم نه . * مادهء اجتماع بر اساس بيان فوق در مفهوم آيهء نبأ و آيات ناهيه چيست ؟ مادهء اجتماع در هر دو خبر عادل ظنّى است كه مفهوم مىگويد : چنين خبرى حجت است و آيات ناهيه مىگويند : چنين خبرى حجت نيست و اين همان محل تعارض و تساقط است كه به دنبال آن